4 mei: totale maansverduistering

In de avond van dinsdag 4 mei 2004 kunnen we - voor de eerste keer dit jaar - genieten van een totale maansverduistering bij maansopgang. Urania opent die avond vanaf 20 uur zijn deuren om iedereen in de beste omstandigheden van dit mooie fenomeen te laten genieten. Eerst is er een korte presentatie over het verschijnsel in het auditorium, nadien kan je door telescopen kijken naar de verduistering. Er is ook een nieuwe tentoonstelling te bezichtigen over bedekkingen. Deze bestaat uit 17 panelen en belicht de verschillende soorten eclipsen of bedekkingsverschijnselen die zichtbaar zijn in het heelal. Niet-leden betalen 3 euro inkom.

Wat is een maansverduistering?

Een maansverduistering ontstaat wanneer de maan door de schaduwkegel van de aarde trekt. Tijdens een periode van enkele uren kan er dan geen rechtstreeks zonlicht op de volle maan vallen. Toch wordt de maanschijf niet volledig onzichtbaar. Onze aardse atmosfeer buigt immers nog een aantal rode zonnestralen richting maan; het is dit rood licht dat de maan haar typisch rood-oranje uitzicht geeft. Meer over dit fenomeen kan je leren op onze sterrenkunde-pagina's.

Wat is er te zien op 4 mei?

Een totale maansverduistering is een spectaculair fenomeen dat ook zonder optische hulpmiddelen reeds te volgen is. Reeds bij het opkomen van de maan, rond 21 uur, zie je dat de verduistering al aan de gang is. Om 21u52m is de verduistering totaal. Toch kunnen we de maan nog waarnemen.

Op het eerste zicht is dit eigenaardig, aangezien de maan in de aardschaduw staat en er dus geen rechtstreeks zonlicht op kan vallen. Ook al staat de aarde in de weg, toch is er nog een beetje zonlicht dat door de dampkring rond de aarde wordt afgebogen naar het maanoppervlak. Omdat dit vooral met rood licht gebeurt, ziet de verduisterde maan er dan een beetje roskleurig uit. Hoe donker de verduisterde maan wordt, hangt sterk af van de samenstelling van de dampkring: kort na een grote vulkaanuitbarsting krijgen we bijvoorbeeld vaak heel donkere eclipsen. Dit kan men al perfect met het blote oog waarnemen. Benieuwd dus wat het ditmaal zal worden!

Om 20h48m komt de maan de kernschaduw binnen. Wanneer de Maan een kwartiertje later opkomt zal je merken dat er een "hap" uit verdwenen is. Die hap wordt steeds groter en groter, en tussen 21h52m en 23h08m is de verduistering totaal (omstreeks 22h30m zou de Maan trouwens het donkerst moeten zijn). Nadien trekt onze buur zich langzaam terug weg uit onze schaduw, en vanaf 0h12m heeft ze nagenoeg haar oorspronkelijke intensiteit.

De maan zal aan het begin van de totale verduistering zo'n 6 graden hoog staan in het zuidoosten. Bij het einde van de totaliteit staat ze op 14° hoog in het zuidoosten.

De verduistering bekijken vanop Urania

De maansverduistering kan je gemakkelijk thuis volgen, zolang je maar een goed uitzicht hebt op de zuidoostelijke horizon. Mocht je een verrekijker hebben, moet je zeker niet vergeten die op de maan te richten! Natuurlijk ben je ook welkom op Urania. Net zoals de andere Vlaamse Volkssterrenwachten opent Urania de deuren om 20 uur. In onze multimediazaal krijg je een introductie over het verschijnsel, en je kan ook een kijkje nemen in de nieuwe tentoonstelling over bedekkingen. De maan komt op rond 21 uur. Het duurt dan nog wel even (afhankelijk van de weersomstandigheden) voor ze zichtbaar wordt. Er zullen verschillende instrumenten zijn waardoor je kan kijken, en de beelden worden op groot scherm geprojecteerd.