Nieuwsberichten

Maan Saturnus: Pan in close up.

Astronomen weten al lang dat Pan, één van de manen van Saturnus, een gekke vorm heeft. Foto’s vanop aarde tonen een walnoot- of vliegende schotel-achtige look, maar de ruimtesonde Cassini leverde nu schitterende close-ups van de 35km brede ijsmaan. Het ziet er eerder uit als een, what’s in a name, empanada. Pan draait rond Saturnus in één van de (donkere) gaten in de ringen en trekt voortdurend materiaal aan uit de omliggende ringen waardoor de gekke “rand” ontstaat. De beelden zijn nog vers en worden dus nog volop bestudeerd!

Hypatia de allereerste vrouwelijke astronoom

Hypatia wordt algemeen beschouwd als de eerste vrouwelijke wiskundige en astronoom. Ze leefde eind 4de eeuw, begin 5de eeuw in de bloeiende Egyptische stad, Alexandrië. Eén van de belangrijkste kennis- en handelscentra in het Byzantijns-Romeinse rijk. De stad was beroemd om haar gigantische bibliotheek en trok de meest briljante mensen aan. Alexandrië werd gesticht door Alexander de Grote en een groot deel van de Griekse intellectuelen gemeenschap uit de hogere sociale klassen zijn zich er gaan vestigen. Zo ook Hypatia’s vader die er doceerde aan de universiteit, het Mouseion (tempel der muzen, de 9 godinnen die de 9 wetenschappen en kunsten personifieerde, red.). Hij leerde zijn dochter alles over wiskunde, sterrenkunde, filosofie, mechanica en techniek, en gaf haar toegang tot de grote bibliotheek.

Op reis naar de maan met SpaceX?

45 jaar, zolang is het geleden dat een mens nog in de dichte nabijheid van onze natuurlijke satelliet vertoefd heeft. Niets te vroeg dus kwam het ruimtevaartbedrijf SpaceX deze week met de boodschap dat het mogelijk eind 2018 al twee astronauten rond de maan wil laten draaien. Belangrijk nieuws voor iedereen die warmloopt voor ruimtevaart en ruimte-exploratie. Belangrijk enerzijds omdat het opnieuw gaat over mensen in ‘deep space’ en anderzijds omdat deze verre reis voor de eerste keer grotendeels op poten gezet zal worden door een private onderneming.

Disney promoot sterrenkunde met film Moana

Een van de grootste en meest mysterieuze avonturen in de geschiedenis van de mens is wellicht de kolonisatie van de Stille Oceaan door de Polynesiërs. Ze slaagden hier wellicht in, omdat hun vooruitstrevende kennis van de sterrenhemel van hen excellente navigators maakten. De Disney film “Moana” mag dan hier en daar wel een loopje nemen met de feiten, toch brengt de film opnieuw de complexiteit van inheemse astronomie dichter bij een generatie van jongeren die door de alomtegenwoordige lichtvervuiling het contact met de sterrenhemel verloren zijn.

Maan in de bijschaduw van de aarde

In de loop van de nacht zal de volle maan in de bijschaduw (penumbra) van de aarde komen te staan. Een maansverduistering dus, want direct zonlicht wordt zo voor een deel tegengehouden. De volle maan van vannacht zal dus een beetje minder helder zijn dan gemiddeld. De hele verduistering is vanuit onze contreien te zien en begint omstreeks 23u34, de maximale lichtafname is te zien omstreeks 1u44. Omstreeks 3u53 zoeft de maan weer uit de bijschaduw en neemt de maan weer haar normale lichtsterkte aan.

Micro-organismen kunnen overleven op Mars

Een nieuwe studie van NASA’s Astrobioligie programma toont aan dat simpele organismen, die behoren tot de oudste levenssoorten op aarde, kunnen overleven in de extreem dunne atmosfeer van Mars. Het Marsoppervlak is veelal koud en droog, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat de planeet miljarden jaren geleden rivieren, meren en zeeën moet gehad hebben. Vloeibaar water is een zeer belangrijke bestaansfactor voor leven, waardoor de wetenschappers de kans achten dat er lang geleden leven geëvolueerd is op Mars toen het er nog “nat” was. Dat leven zou er nu dus nog steeds kunnen zijn.

De dagen worden weer langer

Ja, je begint het stilaan te merken…. De kortste dagen liggen weldegelijk achter ons.  Langzaam maar zeker klimt de zon weer hoger aan de hemel en worden de dagen terug langer. 21 december is de kortste dag van het jaar. De zon staat dan amper 7 uur 51 minuten boven de horizon. Die dag komt de zon in Hove op om 8u44 en gaat alweer onder om 16u36.  De donkerste avond hebben we echter op 21 december al achter de rug: op 12 december gaat de zon al onder om 16u33.  Wat we ’s avonds winnen, verliezen we ’s ochtends.  Want op 31 december komt de zon pas op om 8u47.

Het ontstaan van sneeuw

Of de koude winter gepaard gaat met sneeuw, is uiteraard sterk afhankelijk van de temperatuur, maar niet noodzakelijk de temperatuur die we voelen en meten op de grond. Sneeuw wordt gevormd wanneer de temperatuur in de atmosfeer onder het vriespunt duikt (0°C) en er zich een minimale hoeveelheid aan vocht in de lucht bevindt. Als de grondtemperatuur kleiner of gelijk is aan het vriespunt dan zal de sneeuw op de grond blijven liggen.

De Ster van Bethlehem: lost astronomie het mysterie op?

Er circuleren al langer theorieën onder astronomen over wat de “ster” geweest kan zijn, waarover Mattheüs het heeft in zijn Evangelie. Vaak wordt aangenomen dat de wijzen of magiërs eigenlijk Oosterse astrologen waren die in de ster een bijzonder voorteken zagen over de geboorte van de koning der Joden.In de loop der jaren zijn er verwoede pogingen gedaan vanuit de astronomie om het verschijnsel te verklaren. Er zijn over het algemeen twee soorten denkpistes te onderscheiden. Zij die ervan uitgingen dat er een sterachtig object te zien was zoals: een nova (ontplofte ster), een komeet, een heldere meteoor of een planeet. En zij die uitgaan van een samenstand van hemellichamen. Dit heeft immers een grote betekenis in de astrologie.

Koning winter doet zijn intrede

Vandaag op woensdag 21 december staat de zon loodrecht boven de Steenbokskeerkring. Om 11u44 ’s middags onze tijd, begon zo voor ons de astronomische winter. Officieel de kortste dag en de langste nacht van het jaar 2016. Hoewel de winterzonnewende een hele dag op zijn conto krijgt, gebeurt het allemaal in slechts een fractie van een seconde. Seizoenen ontstaan immers doordat onze aarde een hoek van ongeveer 23,5° maakt met haar baanvlak rond de zon (ecliptica). Wanneer de Noordpool haar verste kantelpunt bereikt, weg van de zon, dan begint de winter op het noordelijk halfrond.

Pages