Ruimtevaart augustus 2013

Deze zomer en zeker augustus hadden weinig ruimtenieuws te bieden!

Eerst een positieve noot: na een reis van 2,4 km die drie maanden heeft geduurd, is de Mars robot Opportunity van de NASA aangekomen aan de rand van Solander Point, een deel van de opgestuwde westelijke kraterwand van de krater “Endeavour” met 22 km diameter.

De bijna 9 jaar oude Mars robot (landing in januari 2004) onderzoekt bij Solander Point een contactzone tussen rotsen die allicht zijn ontstaan in water dat erg zuur was en een oudere rotsformatie die waarschijnlijk in “zoet” oftewel neutraal water is ontstaan.

Het nieuwe werkterrein van de Mars robot Opportunity aan de rand van “Solander Point”.
Foto dateert van 2 augustus van dit jaar. Oppornity functioneert al
3.387 sol oftewel Marsdagen.

Solander Point is ook belangrijk voor het voortbestaan van Opportunity. Het terrein laat toe om de  zonnepanelen in een gunstige stand te zetten voor de komende winter op Mars. Dit wordt de zesde winter van Opportunity op Mars. De robot was ontworpen voor een minimum levensduur van 3 maanden. In tegenstelling tot de nieuwste robot Curiosity heeft Opportunity geen nucleaire batterij. Om te overwinteren moeten de zonnepanelen van Opportunity op de zon gericht blijven, anders bevriest de robot zoals met de tweeling robot Spirit gebeurde.

Intussen rijdt Curiosity met een slakkengangetje verder naar Mount Sharp.

 Mars Science Laboratory kijkt naar Mount Sharp.

 

De 22 ste augustus was de 371 ste Mars-dag of in het jargon, “sol”, voor Curiosity. Tussen sol  370 en 371 reed de robot net geen 90 meter (89,41 meter) in rechte lijn (4 meter per uur...).

Kaart met de rit van Curiosity tot 22 augustus. De stippen geven de “sols” aan (de Marsdagen, die iets langer zijn dan de aardse) .
De schaal op de grote kaart geeft een lengte van 200 meter aan, op de kleine inzet is dat 40 meter. Het noorden is bovenaan.

 

Het Internationale Ruimtestation ISS draait zijn rondjes om de aarde maar kende de voorbije weken moeilijke momenten.

Op 19 augustus zag een bemanningslid een afgebroken stuk van het ISS wegzweven. Blijkbaar bescherming van een antenne op het Russische deel van het ISS. Over de oorzaak van het afbreken was bij het afsluiten van dit artikel nog niks bekend.

Een antennedeksel komt los en zweeft zonder erg voorbij het ISS. 

Vermits dat onderdeel bijna dezelfde snelheid heeft als het ISS zelf, is de kans klein op een botsing en nog kleiner op schade.

Minder goed ging het de Italiaanse ESA astronaut Luca Parmitano. Hij verdronk bijna in zijn ruimtepak tijdens een EVA 23 op 16 juli. Zowat anderhalf uur na het begin van de ruimtewandeling voelde hij water op het achterhoofd. NASA brak daarom de EVA voortijdig af. Met hulp van de 2de EVA astronaut geraakte Luca opnieuw in het luchtsas. Dan had hij naar eigen zeggen water in oren, neus en ogen. Geschat wordt dat 1 tot anderhalve liter water weglekte. Op de smaak afgaand ging het NIET om drinkwater (de astronauten hebben tijdens een EVA in hun ruimtepak een ingebouwde fles met rietje om af en toe te drinken. Vermoed wordt dat het lek uit koelingssysteem van het ruimtepak kwam, maar de precieze oorzaak is bij het afsluiten van dit artikel nog onbekend.

Dit incident is meer dan een levensgevaarlijk fait divers. Tot het probleem is opgelost kunnen aan de westese kant van het ISS (de modules van de NASA, ESA, Jaxa en CSA) geen EVA’s meer worden uitgevoerd. Bij een ruimtewandeling moeten steeds twee astronauten het ISS verlaten en dat kan tijdelijk niet meer omdat er maar één EVA ruimtepak beschikbaar is. Zo lang niet geweten is wat fout ging EN het nodige herstellingsmateriaal naar het ISS gestuurd, moet eventueel  onderhoud aan de buitenkant wachten.

De Russen aan boord van het ISS maakten (met twee cosmonauten) op 16 augustus een EVA met een recordduur en zonder problemen. Maar de Russen kunnen geen werk uitvoeren aan de westerse kant. Ze zijn daarvoor niet getraind. Bovendien moeten cosmonauten – in tegenstelling tot astronauten - extra betaald worden voor een ruimtewandeling!

Het ISS is dan wel een internationaal ruimtestation, maar duidelijk met een westers en een Russisch deel.

En de wat verdere toekomst van het ISS roept ook vragen op. De ruimtevaartorganisaties die het ISS beheren (NASA, Roscomos, ESA, Jaxa, en CSA) vragen aan de politici voor het einde van dit jaar een beslissing over de verder financiering. Als men de voorlopige einddatum van het ISS in 2020 wil halen, moet dit jaar een politieke beslissing genomen worden over enkele investeringen om die vanaf 2015 uit te voeren. Zo zijn de grote zonnepanelen aan vervanging toe, anders krijgt het ISS niet voldoende stroom meer. De zonnecellen lijden door frequente botsingen met kleine stukjes ruimteschroot en micrometeorieten. Aan Amerikaanse kant lijkt er wel geld beschikbaar te komen. Voor de ESA en JAXA is dat veel minder zeker. Over de Russische kant van het ISS is niks bekend. Tot eind 2012 hebben de Amerikanen 54,5 miljard dollar besteed aan het ISS. Als daar de shuttle-lanceringen worden bijgeteld, komt het Amerikaanses totaal  op 100 miljard dollar.

Zo ziet een artiest de lancering van de SLS-70-ton.

Ook de financiële toekomst van de nieuwe Amerikaanse cabine Orion voor vier astronauten blijft weinig rooskleurig. De interne inspectiedienst van de NASA zei midden augustus dat bij gelijkblijvende financiering vertragingen onafwendbaar zijn. En vertragingen veroorzaken een stijging van de kosten. De eerste onbemande testvlucht van een Orion-cabine is nu al uitgesteld van dit jaar naar september 2014. En de eerste operationele test van reddingsraket die de Orion-cabine moet wegtrekken bij een mislukte lancering, was gepland 2015 maar heeft al vier jaar vertraging.

En naast de Orion-cabine werkt de NASA ook aan een nieuwe, grote raket (SLS bij gebrek aan een naam oftewel Space Launch System) die in een eerste versie tot 70 ton (van elk 1000 kg) naar de ruimte kan brengen.

Maar de mogelijke opdrachten voor de 70-ton-versie liggen nog lang niet vast. Twee opdrachten lijken de NASA mogelijk: bemanningen lanceren naar het ISS, maar daar is de SLS-70-ton dan weer te krachtig voor. Een tweede plan is een bemande vlucht om een planetoïde “te vangen” en naar een baan om de Maan te brengen. De NASA wil dat in 2018 proberen om in 2021 of later de gevangen planetoïde in de buurtr van de Maan (op één van de punten van Lagrange) te laten onderzoeken door astronauten. Er zou al een dozijn potentiële bestemmingen zijn gevonden.

De Orion-cabine en het “vangnet” naderen een planetoïde.

 Eens de planetoïde in het vangnet zit voeren twee astronauten een laatste controle uit.

Maar dat idee vindt voorlopig geen steun in het Amerikaanse parlement. Vooral de Republikeinen dringen aan op een bemande landing op de Maan. Er doet een idee de ronde om twee exemplaren van een zwaardere versie van de SLS (105 ton nuttige lading) te lanceren. Maar die versie is er nog niet en er wordt al helemaal – bij gebrek aan geld – geen werk gemaakt van een nieuwe maanlander. De NASA bouwt dus een raket maar weet nog niet welke wetenschappelijke doeleinden met SLS-70-ton kunnen bereikt worden.

Als afsluiter wat Belgisch nieuws. Proba 2 maakte deze opname van de zon in actie.

 Zon Proba 2

 

En een dubbelportret van de aarde, links gezien door Cassini vanuit een baan rondom Saturnus.

En rechts gezien door Messenger vanaf Mercurius. Zelfs de aardse Maan is te zien.

Dubbelportret van de aarde

 

Afgesloten 26 augustus 2013.

Herman Henderickx.

Is er iets onduidelijk? Heb je een fout gevonden? Mail ons!