Ruimtevaart in februari 2013

Terwijl de astronomische wereld op 15 februari uitkeek naar de scheervlucht van planetoïde "2012 DA14" (of, zoals de Amerikanen zeggen, een "asteroïde") op zowat 28.000 km boven het aardoppervlak, kreeg Tsjeljabinsk in Rusland en de hele wereld een voorsmaakje van de gevolgen van een inslag van een onverwachte meteoor. In de ochtend dook boven de Oeral vanuit het niets een rots van naar schatting een massa van 7 tot 10 ton tegen meer dan 50.000 km/u in de dampkring. Er volgde een explosie met een kracht van 10 tot 20 keer de A-bom op Hiroshima (de explosie uit 1908 boven het Siberische Toengoeska zou nog 100 keer krachtiger zijn geweest). Niemand kwam om het leven, maar 1200 mensen werden getroffen door glasscherven en 3000 gebouwen zijn beschadigd.

De meteoor van Tsjeljabinsk maakt de dreiging overduidelijk die uitgaat van rotsen uit de ruimte. Maar er is niets om ze tegen te houden. Dus we kunnen alleen het beste hopen.

Maar de planetoïdes en meteoren hebben een nieuwe – bescheiden - goudkoorts op gang gebracht: de exploitatie van planetoïdes! Drie Amerikaanse firma's (Planetary Resources , DSI of Deep Space Industries en Golden Spike) zoeken geldschieters om water en mineralen te winnen die aanwezig zouden zijn op planetoïdes. Er is nog bitter weinig concreets, alleen theoretische plannen, leuke schetsen en speelse computeranimaties.

Het aantal landen en internationale organisaties die satellieten kunnen lanceren groeit. De meest recente aanwinst, Zuid Korea, bracht op 30 januari

een eerste, eigen satelliet in een baan om de aarde met een deels Russische raket. Maar voorlopig is er geen vervolg. Zuid-Korea gaat eerst een nieuwe, helemaal eigen raket ontwikkelen.

Anderhalve maand eerder, op 12 december van vorig jaar, stak Noord-Korea het Zuiden de loef af en lanceerde ook een satelliet, hoewel die kunstmaan geen teken van leven heeft gegeven. Vanop de Noord-Koreaanse lanceerbasis kunnen kunstmanen alleen in een baan over de polen komen. Wel zou de baan van de raket tijdens de vlucht zijn bijgestuurd om de satelliet in een zon-synchrone baan te brengen die de kunstmaan telkens op hetzelfde uur over dezelfde plek op aarde voert. Zo'n baan kan vanuit de Noord-Koreaanse lanceerbasis niet rechtstreeks worden bereikt.

De landen/instellingen met lanceercapaciteit (in volgorde):

  1. SU / Russia
  2. US
  3. France (eigen lanceringen gestopt)
  4. Japan
  5. China
  6. UK (eigen lanceringen gestopt)
  7. ESA (lanceringen Koeroe in Frans Guyana)
  8. India
  9. Israel
  10. Iran
  11. North Korea
  12. South Korea

(Oekraïne beschikt over draagraket maar heeft geen eigen lanceerbasis)

En Iran maakt vorderingen. Na de lancering van een eigen satelliet maakte een rhesus aapje (blijkbaar met succes) een ballistisch vlucht tot net in de ruimte en terug. Iran zou over vijf tot acht jaar een eigen astronaut willen lanceren. De huidige president heeft zich kandidaat gesteld!

Tijdens de ministerraad van de ESA in november in Napels is beslist dat de ESA haar onbemande vrachtcabine ATV zal ombouwen tot "service module" voor de nieuwe cabine Orion van de NASA voor een vierkoppige bemanning. Midden januari is daarover een contract ondertekend. De ESA-module zal raketmotoren, stroom, klimaatregeling, voorraden water en lucht, enz. bevatten voor de lange buitenaardse vluchten van Orion. Maar voorlopig ligt slechts één missie vast: een onbemande vlucht rond de maan (2017).

Het contract heeft een waarde van € 450 miljoen. De ESA betaalt zo haar bijdrage tot het ISS. Maar het contract biedt het vooruitzicht dat een Europees astronaut mee mag met een NASA-vlucht naar de Maan of naar een planetoïde of misschien ooit naar Mars.

Het ISS (Internationale Ruimtestation) haalt dezer dagen nauwelijks het nieuws. Er was dan ook weinig aandacht voor een eerste beperkte, maar geslaagde, proef met het automatisch overhevelen van brandstof uit een tank van het ISS, een belangrijke technologie voor bemande vluchten naar verre bestemmingen. En het ISS wordt over enkele maanden groter met een opblaasbare module van de Amerikaanse firma Bigelow, die trouwens denkt aan een eigen, opblaasbaar ruimtestation, zo tegen eind 2016.

 

De onbemande ruimtevaart blijft voor fraaie foto's zorgen:

De Mars Express van de ESA stuurde een beeld door van de Tinto Vallis, de Rode Vallei, gezien in perspectief.

 

En de Herschel infrarood telescoop van de ESA maakte een foto van een oude bekende: het Andromeda sterrenstelsel oftewel M31.

In het rood zijn banden zichtbaar van koel stof waar sterren uit ontstaan. Zones met oudere sterren zijn blauw gekleurd.

 

De ESA heeft ook een mozaïek vrijgegeven van Andromeda in een half dozijn verschillende lichtkleuren

(frequenties) genomen door verschillende Europese satellietentelescopen.

Herman Henderickx.

Brussel - februari 2013.

Is er iets onduidelijk? Heb je een fout gevonden? Mail ons!