Ruimtevaart april 2014

Copernicus

De Europese Ruimtevaart Organisatie, de ESA, lanceerde op 3 april met succes de Sentinel-1A kunstmaan, de eerste in een reeks onder de overkoepelende naam “Copernicus”. Sentinel-1A is een radar-satelliet en daardoor de opvolger van Envisat van de ESA waarmee alle  contact een jaar geleden verloren ging na 10 jaar baanbrekend werk vanuit de ruimte. Een radar-satelliet kan doorheen de wolken en ‘s nachts opnames maken van de aarde. Als eerste test stuurde Sentinel-1A op 12 april een radar-beeld van ons land door.

Radar “foto” van Brussel (met uitvergroting in cirkel) tot de Antwerpse haven (bovenaan). De opname werd gemaakt op 12 april. Bron ESA.

 

Curiosity

Op Mars is de robot-jeep Curiosity van de NASA overgeschakeld van “rijden” naar “wetenschappelijk onderzoek” van de bodem. Op 2 april (dat is de 589 ste SOL of “Mars-dag”) kwam de robot aan bij “Kimberley”. Sinds de landing op 6 augustus 2012 heeft de robot precies 6,1 km gereden. Kimberley wordt de komende weken grondig onderzocht. Pas daarna rijdt Curiosity verder in de richting van de voet Mount Sharp.

                                                                                                                                   

 

Het terrein ziet er uit als beton dat met een pneumatische hamer is opgebroken. Met een laser kan de chemische samenstelling van rotsen van op een afstand worden bepaald. Curiosity zal voor het eerst sinds een jaar ook in rotsen boren en de bodemstalen analyseren.

 

Omdat Curiosity al kort na de landing zijn basis-opdracht heeft uitgevoerd door aan te tonen dat er ooit zoet water is geweest in de Gale-krater waar de robot landde, en daar ook alle chemische elementen te vinden die op aarde aanwezig zijn in levende organismen, is de opdracht van de robot nu bijgesteld. Curiosity zal nu in de eerste plaats zoeken naar organische moleculen. Met “organische moleculen” bedoelt de NASA niet bewijzen van leven op Mars, maar wel bouwblokken van leven zoals we op aarde kennen, bijvoorbeeld aminozuren, op aarde bouwblokken van eiwitten (proteïnes) en DNA.

 

Oppertunity

En die goeie, ouwe, taaie robot-jeep Opportunity vierde op 25 januari 2014 zijn tiende verjaardag op Mars. De bouwers hadden gemikt op een levensduur van 3 maanden, dat is iets langer geworden... Maar Opportunity wordt nu bedreigd vanop aarde! In het ontwerp van het NASA-budget is geen geld meer uitgetrokken om de robot verder te laten werken vanaf 1 oktober.

   

                                                                                                         

 

Yutu

Terwijl Curiosity en Opportunity goed en actief bezig zijn op Mars, kunnen de Chinezen niet hetzelfde zeggen van hun Yutu-robot op de Maan. Het meest recente nieuws komt van de jaarlijkse “Lunar and Planetary Conference” gehouden in de buurt van Houston, Texas, waar Chinese experts een (klein) tipje van de sluier hebben opgelicht. Yutu staat in de Mare Imbrium, vlak bij de “drager” Chang-e 3 die de robotjeep op de maan neerzette op 13 december van vorig jaar.

Tot het einde van de eerste maan-dag op 25 december reed Yutu zowat 18 meter. Maar na de eerste bitterkoude maan-nacht kon Yutu nog even rijden, maar dan kwam er geen nieuws meer. Over de oorzaak van het stilvallen is niets bekend gemaakt door de Chinezen. Experts die Chinees kennen zeggen en schrijven dat de zonnepanelen niet correct zijn opgeplooid voor de eerste overnachting en dat er zo wat defect is gegaan aan “het controlesysteem” van Yutu.

 Chang-e 3 (de lander die Yutu op de maan zette) is wel operationeel en verricht blijkbaar vooral als sterrenkijker (met twee telescopen: één in ultra-violet observatie van de sterren, de andere voor opnames van de aarde in extreem ultra-violet licht).  Volgens de Chinese vluchtleiding stuurde Chang-e 3 al tienduizenden foto’s door. Chang-e 3 moet het één jaar volhouden op de maan.

 

Ongeluk bij NASA

De NASA heeft een rapport vrijgegeven over het incident tijdens een ruimtewandeling waarbij ESA-astronaut Luca Parmitano bijna verdronk in zijn ruimtepak. De oorzaak was een verontreiniging waardoor een onderdeel van het koelsysteem van het ruimtepak geblokkeerd geraakte, het koelwater weglekte en zich vervolgens in de helm opstapelde.

Maar waar die verontreiniging vandaan kwam is bij het afsluiten van dit artikel nog altijd niet bekend. Erger, veel erger: de NASA had eerder waarschuwingen gekregen dat zo iets kon gebeuren, maar heeft niet preventief ingegrepen. Het negeren van waarschuwingen heeft in 1986 het drama met het ruimteveer Challenger veroorzaakt en in 2003 met de shuttle Colombia. De NASA leert bijzonder traag.

 

Reizen naar Mars geeft gezondheidsproblemen

Voor lange bemande vluchten – naar Mars - was er de voorbije weken ook slecht nieuws. Bij onderzoek op een dozijn Amerikaanse astronauten bleek dat het hart in gewichtloze toestand ronder wordt, niet zo erg veel, 9,4 %. Maar dat heeft tot gevolg dat het hart minder efficiënt werkt. Genoeg om te waarschuwen dat voor lange vluchten de fitness-training moet herbekenen worden. Eens op de aarde verdwijnt het verschijnsel weer vlug en zonder gevolgen.

Eerder was al gebleken dat astronauten meer last hebben van katarakt (troebele ooglens) en de Mars-robot Curiosity heeft aangetoond dat de straling tijdens aan bemande vlucht en landing op Mars (180 heenreis, 500 dagen op Mars, 180 terugreis) een stuk hoger ligt dan de norm die de NASA aanhoudt voor bestraling tijdens een hele astronauten-carrière.

 

Falcon 9

Laat op 18 april (Belgische Tijd) lanceerde de Amerikaanse commerciële firma SpaceX voor de derde keer onder contract met de NASA een Dragon-vrachtcabine naar het ISS. De lancering verliep vlekkeloos, routine, zeg maar. Maar de Falcon 9 (vanwege 9 motoren in de eerste trap) was wel uniek: langs de romp van de eerste trap vlogen vier landingspoten mee.

SpaceX wil op termijn de eerste trap van de Falcon 9 op vaste grond laten landen op die vier poten. Dat was nog niet het geval bij deze lancering, de eerste trap kwam – zoals gepland – in de Atlantische Oceaan terecht. SpaceX wil die trap opvissen, maar de eerste informatie is alvast dat de vier landingspoten de lancering en de val naar de oceaan hebben overleefd.

 

 

Kepler-186f

Er zijn al bijna 2000 exo-planeten (planeten rond andere sterren dan onze zon) ontdekt. De meeste daarvan komen op rekening van de Amerikaanse sonde Kepler (al een tijdje uitgevallen, maar de gegevens worden nog altijd ontleed). Nu blijkt uit de gegevens van Kepler dat er op 500 lichtjaar van ons een exo-planeet is ontdekt, “Kepler-186f”, ter grootte van onze “aarde”, vermoedelijk zelfs een rotsachtige planeet zoals die van ons.

En voor een reis naar Kepler-186f zal het even wachten zijn. 500 lichtjaar komt overeen met 4.730 000 miljard kilometer. Tegen de snelheid van een Apollo-maanvlucht zou de bemanning 13.500.000 jaar doen over die afstand.

 

PROBA V

PROBA V van QinetiQ (vroeger Verhaert) in Kruibeke maakte deze uitzonderlijke foto van onze hoek van Europa (bijna) zonder wolken. De “V” staat voor Vegetatie, dus plantengroei. Beelden van Proba V worden ontvangen en verdeeld door VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) in Mol.


En voor de liefhebbers...


Herman Henderickx

Brussel, 21 april 2014

Is er iets onduidelijk? Heb je een fout gevonden? Mail ons!