Belangrijk! Kijk nooit naar de zon zonder een goede bescherming! Het kan blijvende schade aan je ogen veroorzaken!

Meermaals gebeurt het dat bij het kijken naar zonsverduisteringen oogletsels optreden. Men kan zeker niet genoeg aandacht besteden aan de veiligheid om de zon waar te nemen. Onze kostbare visuele zintuigen worden anders onherroepelijk beschadigd. In enkele lichtere gevallen normaliseert het gezichtsveld zich. Deze uitzonderingen wegen niet op tegen de catastrofale gevolgen die je eventueel wel kunt oplopen aan je ogen. Soms worden ernstige oogletsels pas duidelijk uren nadat de beschadiging is veroorzaakt, zodat het eerst lijkt of er niets aan de hand is.

	Veilig Onveilig Eclipsbril Solarscope Speciale telescoopfilter Lasglas vanaf factor 14 Blote oog Zonnebril Fotonegatief Beroet glas Lasbril onder factor 14 Compact Disc (CD) Diskette Röntgenfoto Snoepwikkel Beschadigde eclipsbril
Eclipsbril (veilig)	Overzichtstabel	Dia, CD-rom, diskette (onveilig)

We hebben het hier niet over de totale fase bij totale zonsverduisteringen (deze mag wel met het blote oog bekeken worden), maar wel over de ringvormige zonsverduisteringen of gedeeltelijke eclipsen.

• Met het blote oog: de Eclipsbril
• Projectie
• Camera Obscura
• Projectie met een telescoop
• Met een telescoop: filters

Met het blote oog: de Eclipsbril

In de handel zijn speciale zonsverduisteringsbrilletjes te verkrijgen die zowel het zichtbare licht afzwakken als de schadelijke stralingen filteren en het oog beschermen. Ze zijn voor slechts 2 euro te koop bij de betere opticien, de Vlaamse Volkssterrenwachten of in onze Urania-Astroshop.

Soms wordt gezegd dat een computerdiskette, een CD, een zwart fotonegatiefje of een snoepjeswikkel ook zonlicht filteren. DIT ZIJN GEEN VEILIGE METHODEN! Het directe zonlicht wordt wel tegengehouden (zoals bij een sterke zonnebril) maar de onzichtbare ultraviolette en infrarode stralen worden niet gefilterd en kunnen ook blindheid veroorzaken! Dit werd in 1999 bewezen in een onderzoek van de KULeuven.

Om comfortabel de zonsverduistering te kunnen waarnemen, moet de eclipsbril goed zitten. Dit wil zeggen dat je de handen vrij moet kunnen bewegen. Het gebeurt wel eens dat je de eclipsbril nog moet vasthouden. Na vele minuten kijken kan dit wel een krampachtige houding veroorzaken.

Draag je een gewone bril, dan moet de eclipsbril er zonder moeite over kunnen. Zonder je dagdagelijkse bril kun je trouwens niet al te veel details zien van de verduisterde zon.

Gebruik geen beschadigde of verwaarloosde eclipsbrilletjes uit 1999. Denk aan je kostbare ogen! Blijkt de filter niet sterk genoeg te zijn dan mag je niet blijven kijken. Liever een brilletje dat iets te sterk is dan iets te zwak. Probeer het brilletje van te voren uit en wacht niet tot op de dag van de zonsverduistering.

Projectie

Je kan ook proberen de zon waar te nemen zonder er rechtstreeks naar te kijken, door een projectie.

Camera Obscura

Maak een gaatje in een stuk karton of een doos (om zijlicht uit te schakelen) en laat de zon hierdoor schijnen. Het beeld van de zon wordt geprojecteerd. Dit is hetzelfde principe als het Camera Obscura-effect bij boombladeren. Zorg ervoor dat niemand in je omgeving op het idee komt door het gaatje naar de zon te kijken!

Camera Obscura-effect bij boombladeren

Ook een Solarscope is een veilig toestel om de eclips waar te nemen. Met dit toestel wordt de zon geprojecteerd, met een diameter van ongeveer 10 cm op een scherm binnenin de Solarscope zelf. De Solarscope kan in de Urania-astroshop besteld worden.

De Solarscope (veilig)

Projectie met een telescoop

Ook met een telescoop of verrekijker kan de zon geprojecteerd worden. Richt het toestel op de zon door te kijken naar de schaduw ervan op de grond. Als de schaduw het kleinst is, staat het apparaat gericht op de zon.
KIJK NOOIT RECHTSTREEKS NAAR DE ZON DOOR EEN LENS OF OBJECTIEF!
Let erop dat je kijker niet te warm wordt, daardoor kunnen plastic onderdelen en hechtingslijm gaan smelten. Tenslotte kan ook de lens zelf door de temperatuursverschillen barsten en versplinteren

Met een telescoop: filters

Er zijn twee soorten filters die gebruikt worden voor oogbescherming bij zonnewaarnemingen: reflectiefilters en absorptiefilters.

• De reflectiefilters zijn zilverkleurig. Het gaat om mylarfolie (een soort plastic) of glas, waarop een dunne spiegelende laag aangebracht is. Het licht wordt voor het overgrote gedeelte weerkaatst door deze laag, en slechts een heel klein deel van het licht gaat erdoor. Dat klein deel is net genoeg om de zon goed te kunnen zien, maar te weinig om onze ogen te beschadigen.

• De donkere filters werken door absorptie: bijna al het zonlicht dat erop invalt gaat in de filter, maar wordt binnenin de filter geabsorbeerd, en omgezet in warmte. Er komt weer slechts een kleine fractie van het licht door de filter, zodat we door de filter de zon kunnen zien. Een absorptiefilter warmt dus wat op, maar niet meer dan eender welk ander zwart object dat in de zon ligt. Er is dus geen gevaar op smelten of dergelijke.

Als je met een optisch instrument wilt waarnemen biedt een reflectiefilter, of een donkere filter, de enige juiste bescherming.
Gebruik in geen geval de oculair-zonnefilters die eventueel bij de sterrenkijker zijn meegeleverd. Deze oculairfilters zijn bestemd voor gebruik van maximaal enkele minuten en kunnen na langer en veelvuldig gebruik plots barsten of stukspringen. Dit is uiterst gevaarlijk en je oog kan onmiddellijk beschadigd worden door het felle zonlicht.

Er bestaan ook glazen zonnefilters. Deze zijn uiteraard duurder in aankoop maar qua levensduur niet te vergelijken met hun tegenhanger in folie. Het scheidend vermogen van een glazen objectieffilter is heel goed. Terwijl de reflectiefilter (ook vaak 'solar screen' genoemd) een grijze of blauwe zon weergeeft, geeft de glazen objectieffilter een natuurgetrouw oranje zonnebeeld. De uitstekende Thousand Oaks Optical filter geeft dan weer een okerkleurige zon. Let op dat je een filter koopt voor visueel gebruik. Filters voor fotografisch gebruik zijn veel te zwak en de zon komt er te sterk door. Er bestaan filters die voor beide toepassingen, visueel en fotografisch, te gebruiken zijn.

Verscheidene zonnefilters zijn te koop in de Urania-Astroshop.