Waarom is een zonsverduistering zeldzaam?

De reden waarom zonsverduisteringen niet vaak voorkomen is omdat ze slechts erg plaatselijk zichtbaar zijn op de aardbol. Over een strook van enkele duizenden kilometer breed kan men een gedeeltelijke zonne-eclips waarnemen, en het is binnen een strook van slechts enkele tientallen kilometers breed dat er iets te zien is van de totaliteit. Een andere reden ligt in de banen die zon en maan tussen de sterren aan de hemel beschrijven. De maan kruist de baan van de zon tweemaal per maand, maar er is heel wat geluk nodig opdat de zon zich op dat moment exact op die plaats zou bevinden.

Zonsverduisteringen door de eeuwen heen

In de 20e eeuw telde ons land 42 gedeeltelijke zonsverduisteringen. Vooral de eerste dertig jaar waren er opmerkelijk veel grote zonsverduisteringen. Op 30 augustus 1905 werd de zon in het begin van de middag voor 73% bedekt door de maan. Zeer indrukwekkend was de ringvormige eclips op 17 april 1912 waarbij er 97% van de zon bedekt werd. Op 21 augustus 1914 was er midden op de dag opnieuw een zonsverduistering (72%) en nog geen zeven jaar later, op 8 april 1921, was de zon in de ochtend voor 85% verduisterd. Op 24 januari 1925 was er opnieuw een eclips (79%) en op 29 juni 1927 weer een (93%) vroeg in de ochtend. In Engeland was deze eclips totaal, maar daar gooide bewolking roet in het eten.

Daarna duurde het tot 30 juni 1954 voor de volgende grote eclips in ons land te zien was. De zon werd een sikkel en onder de half bewolkte hemel werd het midden op de dag erg schemerig. Op 15 februari 1961 was er 's ochtends om kwart voor negen een zonsverduistering bij lage zonnestand, zodat deze goed te zien was. De zonsverduistering van 11 augustus 1999 kan voor ons land gezien worden als de belangrijkste van de 20e eeuw.

Recente zonsverduisteringen in Europa   25 februari 1971   Heel Europa (gedeeltelijk)   30 juni 1973   Zuid Europa (totaal in Afrika)   11 mei 1975   Heel Europa (gedeeltelijk)   29 april 1976   Heel Europa (ringvormig in Afrika en Azië)   20 juli 1982   Noord-West Europa (gedeeltelijk)   15 december 1982   Heel Europa (gedeeltelijk)   4 december 1983   Zuid Europa (ringvormig in Afrika)   30 mei 1984   Heel Europa (ringvormig in Marokko   21 mei 1993   Noord Europa (gedeeltelijk)   10 mei 1994   Noord-West Europa (ringvormig in Amerika)   12 oktober 1996   Heel Europa (gedeeltelijk)   11 augustus 1999   Heel Europa (totaal in Centraal-Europa)   31 mei 2003   Noord-West Europa (ringvormig in IJsland en Groenland)   3 oktober 2005   Heel Europa (ringvormig in Spanje)

Recente verduisteringen

De ringvormige eclips van 3 oktober 2005 was ook gedeeltelijk in Midden-België waar te nemen. Om de ringvormige fase volledig te zien moesten we echter naar bijvoorbeeld Spanje. Deze eclips was de eerste grote in België sinds de volledige eclips van 11 augustus 99. De eclips was niet totaal, daarvoor moeten we in België nog wachten tot 2090.

De eclips van 8 april 2005 was niet in België te zien, maar wel in een smalle strook voor de kust van Nieuw-Zeeland, door de Stille Oceaan, naar Panama, Colombia en Venezuela. Het overgrote deel van het "pad" van de eclips lag in de oceaan. In de omgeving van Panama duurde de ringvormige fase slechts 17 seconden, om 00h12 Belgische tijd. Sluierbewolking zorgde ervoor dat die korte totaliteit met het blote oog of een zonnebril was te bekijken. Er waren geen sterren of planeten te zien. Het was een bijzondere zonsverduistering: een zogenaamde hybride-eclips of ringvormig-totale eclips. Dat wil zeggen dat er op de centrale lijn van de eclips een ringvormige zonsverduistering is, behalve in de buurt van het middelpunt.

Verwachte verduisteringen

Verwachte zonsverduisteringen   29 maart 2006   Noord-Afrika, Turkije   22 september 2006   Atlantische Oceaan   7 februari 2008   Antartica   1 augustus 2008   Noordpool, Noord-Azië   26 januari 2009   Stille Oceaan   22 juli 2009   Oost-Azië, Stille Oceaan   15 januari 2010   Indische Oceaan, Azië   11 juli 2010   Stille Oceaan   4 januari 2011   Europa, Afrika, Azië   20 maart 2015   Europa, Ijsland, Noord-Afrika   11 augustus 2018   Europa, Azië   21 juni 2020   Afrika, Azië   10 juni 2021   Noord-Amerika, Europa, Azië   25 oktober 2022   Europa, Afrika   29 maart 2025   Afrika, Europa, Rusland   12 augustus 2026   Spanje, Groenland

Gedeeltelijke eclipsen te bekijken vanaf Belgisch grondgebied

Op vrijdag 20 maart 2015 zal 85% van de zonnediameter bedekt worden door de maan. Op het moment van de maximale verduistering staat de zon hoog aan de hemel. Een verduistering van 85% is een spectaculaire gedeeltijke eclips en wie op voorhand van het verschijnsel niet op de hoogte is, zal je er waarschijnlijk wel iets van merken. Deze zonsverduistering zal ook de eerste zijn sinds 3 oktober 2005 die tijdens de schooluren te bekijken is.

Op 12 augustus 2026 eindelijk een gedeeltelijke zonsverduistering die écht de moeite waard is. Die woensdag wordt 90,9% van de zon in Leuven verduisterd. Niet zo spectaculair als in 1999 dus, maar al wel de moeite. De eclips vindt 's avonds plaats, en het einde kunnen we niet meer meemaken. De verduistering is maximaal om 20h12m56, met een zonshoogte van zo'n 7°.