Volkssterrenwacht Urania: Urania: Historiek

Het initiatief tot de oprichting van een volkssterrenwacht in Hove moet worden gezien in de euforie die ontstond einde de jaren zestig, een periode waarin de pioniers van de ruimtevaart baanbrekend werk verrichtten. Op 22 en 29 maart 1969, kort voor de eerste maanlanding, werd een tentoonstelling georganiseerd door de Vereniging Voor Sterrenkunde. Gedurende deze dagen werden op initiatief van Z.E.H. Van Gaal en de H.J. Van Limbergen de plannen gesmeed voor de oprichting van een volkssterrenwacht in Hove. Z.E.H. Van Gaal wenste met dit initiatief een mogelijkheid tot zinvolle vrijetijdsbesteding en zelfontplooiing aan te bieden.

Einde juli 1969 worden in Biberach, Duitsland met Ir. Anton Kutter plannen gemaakt voor de bouw van een telescoop volgens een optisch systeem dat door hemzelf is ontwikkeld. In de zomer van 1969 wordt in Hove een eerste cursus sterrenkunde georganiseerd.

Nog voor de oprichting van de Volkssterrenwacht wordt in februari 1970 de bouw van de observatietoren aangevat. Op 17 april 1970 wordt officieel de vzw "Volkssterrenwacht van Antwerpen" boven de doopvont gehouden. De naam Urania verwijst naar de muze van de sterrenkunde, ze is de dochter van Zeus en Mnemosyne. Bovendien is het de naam van de privé-sterrenwacht van Ir. Kutter, de ontwerper van de telescoop die in het observatorium staat. Op 31 oktober is het trouwens diezelfde Ir. Kutter die de waarnemingstoren officieel inhuldigt onder het peterschap van Dhr. Van Limbergen.

Beginjaren en verdere uitbouw van activiteiten (periode tot 1990)

Reeds van bij aanvang neemt de Volkssterrenwacht educatieve initiatieven. In de zomervakantie van 1969 wordt tussen 3 juli en 4 september een eerste vakantiecursus sterrenkunde ingericht. Ook andere initiatieven bevestigen de doelstelling, het populariseren van de sterrenkunde. Zo wordt in maart 1971 het Zeiss-planetarium in de Zoo van Antwerpen geopend. De Volkssterrenwacht verleent hieraan haar medewerking door het beschikbaar stellen van expertise en monitoren, en doet dit trouwens nog steeds. Dit planetarium ontvangt jaarlijks meer dan 30 000 bezoekers.

Op 29 april 1972 wordt het Cultureel Centrum Sint-Jozef, eveneens een initiatief van Z.E.H. Van Gaal, plechtig geopend. De Volkssterrenwacht Urania is gevestigd in hetzelfde gebouwencomplex waarin ook het Cultureel Centrum ondergebracht is. Vanaf dan raakt de evolutie van de Volkssterrenwacht in een stroomversnelling, die er ons toe nopen verder enkel de belangrijkste initiatieven en gebeurtenissen te vermelden. Belangrijke activiteiten die het laatste decennium werden georganiseerd en deze die momenteel lopen vindt u terug in paragraaf 3 onder het overzicht van de activiteiten. Hieronder volgt een selectie van eerdere hoogtepunten:

Op 12 september 1972 start de eerste dinsdagavondcursus. In mei 1973 worden dan ook de eerste getuigschriften uitgereikt.
Op 19 september 1973 wordt Urania erkend als "regionale organisatie" door de Hoge Raad voor Volksopleiding.
Op 25 september 1975 starten de eerste "Seminaries Sterrenkunde", een cursuspakket voor gevorderden.
Op 30 januari 1977 wordt de werkgroep weerkunde "Njord" opgericht.
Op 10 september 1977 worden de eerste opendeurdagen ingericht. Deze werden plechtig geopende door Mevr. Rika De Backer, Minister van Nederlandse Cultuur.
Op 17 september wordt de jeugdwerking "Oberon" opgestart en vangt eveneens de eerste jeugdcursus sterrenkunde aan. In dezelfde periode wordt gestart met het informatieblad "Urania in de Kijker".
Op 30 september wordt de sterrenwacht vereerd met het bezoek van Mgr. Godfried Danneels, toen Bisschop van Antwerpen.
In augustus 1980 organiseert Urania het eerste astronomisch jongerenkamp te Westmalle.
In september breidt het educatieve pakket verder uit met een cursus "Praktische en Aanschouwelijke Sterrenkunde".
Op 8 juli 1982 bezoekt Dhr. Andries Kinsbergen, Gouverneur van de provincie Antwerpen, de Volkssterrenwacht.
In augustus 1985 vindt op Urania het 4th European Symposium on Occultation Prediction (ESOP IV) plaats met deelnemers uit de Benelux, Duitsland, Denemarken, Italië en Tsjechoslowakije.
Op 17 november 1986 wordt de sterrenwacht herdoopt tot "Urania, Volkssterrenwacht van Antwerpen". Op die manier komt de gekende benaming overeen met de officiële benaming.
Op 13 september 1989 wordt de sterrenwacht vereerd met een bezoek van Z.M. Koning Boudewijn. De koning, zelf een amateur-astronoom, bezoekt de tentoonstelling, de waarnemingstoren en de weertuin n.a.v. de opendeurdagen en het 20-jarig bestaan van de Volkssterrenwacht die naar jaarlijkse gewoonte begin september doorgaan.

Eerdere uitbreidingen

Na de plechtige opening van het Cultureel Centrum Sint-Jozef op 29 april 1972, zijn er reeds een aantal uitbreidingen geweest aan de accommodatie van de sterrenwacht.

In 1979 wordt de weertuin uitgebouwd, evenals het weerkundig laboratorium.
In de zomer van 1984 krijgt Urania extra ruimte. De voormalige conciërgewoning wordt ingericht met o.a. een werkruimte, een secretariaat en een donkere kamer voor fotografische activiteiten.
In de zomer van 1987 vat men de bouw aan van een atelier.
Een uitbreiding extra muros: op 25 april 1992 wandelt men het Zonnestelselpad in langs de Geelhandlaan te Hove. Dit 800m lange pad werd gerealiseerd door Urania in samenwerking met de gemeente Hove en de VTB-VAB.

Verfraaiingwerken

Aan de huidige gebouwen en installaties zijn in de voorbije jaren heel wat inspanningen geleverd teneinde deze zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de nieuwe noden.

In de zomer van 1994 wordt de Kuttertelescoop grondig gereviseerd. De lokalen worden eveneens helemaal opgefrist en de bibliotheek wordt ondergebracht in een grotere ruimte. Er wordt een onthaal geïnstalleerd en de donkere kamer krijgt een plaats in het atelier. De heringerichte lokalen worden plechtig heropend op 10 en 13 september 1994 door Provinciegoeverneur Camille Paulus en Senaatsvoorzitter Frank Swaelen.
Op 10 september 1996 wordt de vernieuwde waarnemingstoren, getypeerd door een zilverwitte aluminium koepel, ingehuldigd door Minister-President Luc Van Den Brande.
Op 9 september 1998 wordt een bijkomende waarnemingspost geplaatst in de weertuin, ingehuldigd door Minister Marcel Colla. Dit nieuwe observatorium bevat twee telescopen van respectievelijk 25cm en 30cm van het Newton-type. Bovendien wordt in de waarnemingstoren een 11 inch telescoop gekoppeld aan de Kuttertelescoop. Door deze acties wordt de capaciteit aan goed opgestelde grote telescopen meer dan verdrievoudigd.