De zichtbare planeten
Mercurius staat laag boven de westelijke avondhemel.
Venus gaat pas na middernacht onder en is te zien in het noordwesten.
Mars is nog niet goed zichtbaar, misschien met een verrekijker laag boven de oostelijke ochtendhemel.
De zichtbaarheid van Jupiter vermindert deze maand. Venus, die helderder is, staat in de buurt.
Saturnus wordt beter zichtbaar aan de oostelijke ochtendhemel.
Lichtende nachtwolken
Heel af en toe kan je in de loop van de maanden juni of juli zogenaamde "lichtende nachtwolken" waarnemen. Dit zijn vrij dunne wolken die zich zeer hoog in onze atmosfeer bevinden, zo'n 80 kilometer boven het aardoppervlak. Het zijn dan ook de hoogst bekende wolken in onze atmosfeer.
We kunnen ze bekijken omdat ze nog door de zon worden beschenen terwijl het op de aarde al lang donker is. Met een beetje geluk kan je bij helder weer zo'n wolken waarnemen, laag boven de noordelijke horizon, tussen middernacht en twee uur 's nachts. Het ontstaan van deze nachtwolken houdt verband met talrijke uiterst kleine deeltjes in de bovenste lagen van de atmosfeer. Dat kan bijvoorbeeld stof zijn afkomstig van meteorieten.
Zulke deeltjes alleen zijn echter niet voldoende, ook is waterdamp nodig en zeer lage temperaturen tussen -90 en -145 graden Celsius. Op de deeltjes zet zich dan een laagje ijs af, net als rijp op het aardoppervlak. Door het ijs dat de deeltjes omhult wordt zonlicht weerkaatst.
De maan en planeten als wegwijzer
Maandagochtend 8 juni rond 4h staat de maan (in Laatste Kwartier) in het zuidoosten. Nog iets verder naar het oosten vinden we Saturnus laag boven de horizon.
Dinsdagavond 9 juni om 22h naderen Venus en Jupiter elkaar tot op 1,5 graden. Jupiter is 2 magnitudes lichtzwakker dan Venus. Best te bekijken rond 23h. Iets verder naar het westen staat Mercurius laag boven de horizon. Om deze planeet te vinden zal je een verrekijker nodig hebben. Rechtsboven Venus zien we de sterren Castor en Pollux van de Tweelingen (Gemini).
Woensdagochtend 10 juni om 4h staat de maan 5 graden ten noordwesten van Saturnus.
Op maandag 15 juni komt Mercurius in zijn grootste oostelijke elongatie ten opzichte van de zon. Dit betekent dat de planeet uiterst links staat van de zon, bekeken vanaf de aarde. Ze gaat meer dan 1,5 uur na de zon onder. Met wat geluk met de weersomstandigheden kan men ze opzoeken in de avondschemering in het noordwesten, laag boven de horizon (Mercurius gaat onder om 23u42).
Dinsdagavond 16 juni en woensdagavond 17 juni rond 23h kan de smalle maansikkel ons helpen om Mercurius te vinden. Op 16/6 staat de planeet 1,5 graden ten zuiden van de maan. Iets verder naar het oosten staan twee heldere planeten: Venus en Jupiter. Woensdagavond 17/6 is er om 23h een mooie samenstand: Venus en de smalle maansikkel staan op minder dan één graad afstand van elkaar. Kort na 23h staat Venus op 23 boogminuten van de maanrand. (De schijnbare maandiameter is ongeveer 30 boogminuten).
Zomerzonnewende (zomersolstitium): Zondag 21 juni om 10h24 begint de astronomische zomer. Dan bereikt het middelpunt van de zon, gezien van de aarde, zijn grootste noordelijke breedte. De zon staat nu recht boven de Kreeftskeerkring. s' Middags bereikt de zon haar grootste hoogte boven de zuidelijke horizon (ook wel grootste culminatie genoemd).
We beleven dan de langste dag en de kortste nacht van het jaar. Voor Antwerpen duurt de dag 16 uur en 35 minuten, het tijdsverloop tussen opkomst en ondergang van de zon. Hoe meer je naar het noorden gaat, hoe langer de dag duurt. Boven de poolcirkel gaat de zon zelfs helemaal niet meer onder, daar kan men dan de middernachtszon beleven.
Enkele sterrenbeelden in de kijker
Zomerdriehoek:
Rond middernacht vinden we de (rechthoekige) Zomerdriehoek boven de oostelijke horizon. De top van de driehoek is de ster Wega van de Lier. Links daaronder schittert Deneb van de Zwaan en nog meer naar beneden en naar rechts staat Altair van de Arend. De Lier (Lyra in het latijn) is een klein maar opmerkelijk sterrenbeeld. Onder Wega (na Arcturus de helderste ster aan de noordelijke hemel) vormen vier sterren een ruit.
Door de tollende beweging van de aardas (de precessiebeweging, met een periode van 25.770 jaar) zal de Poolster langzaam zijn plaats aan de hemelnoordpool verlaten. Binnen 12 000 jaar zal Wega deze positie overnemen.
Schorpioen:
Zoek het sterrenbeeld schorpioen rond middernacht boven de zuidelijke horizon. Op onze breedtegraad is alleen de kop van de schorpioen te zien, de staart blijft onder de horizon. De helderste ster is Antares, een ster die zich in de eindfase van haar leven bevindt. De waterstofvoorraad in haar binnenste raakt stilaan op en de ster verliest haar stabiliteit.
Ze is sterk opgezwollen en haar buitenlagen zijn afgekoeld tot dofrood. We noemen dat een rode reus. Aan die kleur dankt ze haar naam: Anti-Ares, een in de oudheid al bekende, waardige tegenhanger van Ares (Mars) de oorlogsgod.
