De zichtbare planeten
Mercurius is vanaf het midden van de maand te zien nabij Venus aan de oostelijke ochtendhemel.
Venus is deze maand zichtbaar aan de zuidoostelijke ochtendhemel
Mars en Jupiter passeren elkaar op 16 november. Na middernacht staat dit opvallende duo in de Leeuw.
Saturnus is heel de nacht zichtbaar tussen de Walvis (Cetus) en de Vissen (Pisces).
Kans op vallende sterren.
Tauriden
Op 12 november bereiken de Tauriden-meteoren hun piek rond 5h. Deze meteoren zijn afkomstig van de komeet 2P/Encke. We verwachten geen grote aantallen (5 tot 10 exemplaren per uur).
De radiant (het denkbeeldig snijpunt van de lijnen die ontstaan als je de sporen van de meteoren naar achter verlengt) in het sterrenbeeld Stier (Taurus) staat rond 5h 50 graden boven de horizon.
Het was Nieuwe Maan op 9 november er is dus ook geen storend maanlicht, zo kan er waargenomen worden van 22h tot 6h. Tauriden bewegen vrij traag (27 km/s), wat langzame heldere meteoren geeft met vaak vuurbollen die enkele seconden oplichten in gele, oranje of witte tinten.
Leoniden
De komeet Tempel-Tuttle is een hemelobject dat op haar baan om de zon nogal wat puin achterlaat. Wanneer de aarde deze puinwolk doorkruist kunnen we getuige zijn van een verhoogd aantal meteoren.
Volgens de berekeningen zal het hoogtepunt zich voordoen in de nacht van de 18 november, rond 1h. Men verwacht echter niet veel activiteit, een sterrenregen zoals een paar jaar geleden zit er echt niet in.
In de tweede helft van de nacht is er geen storend maanlicht. De radiant in het sterrenbeeld Leeuw (Leo) nabij Regulus komt pas na 23h op. De Leoniden zijn extreem snel (71 km/s) wat korte, felle strepen oplevert soms met groene of blauwe sporen met kans op enkele vuurbollen.
De maan en planeten als wegwijzer
In de nanacht van maandag 2 op dinsdag 3 november is er een mooie samenstand van de maan, Jupiter, Mars en Regulus. Rond 2h staan die alle vier op één lijn in het sterrenbeeld Leeuw (Leo).
Zaterdagochtend 7 november staan de maansikkel, Venus en Spica (helderste ster van de Maagd) dicht bij elkaar laag boven de oostzuidoostelijke horizon. Ook de volgende dagen blijft Venus in de buurt van Spica.
In de nacht van zaterdag 14 november op zondag 15 november om 1h komt Mars tot op iets meer dan één graad ten noorden van Jupiter (in het oosten). Mars is veel lichtzwakker dan Jupiter maar valt op door zijn oranje kleur. Vier graden onder dit tweetal zien we Regulus van de Leeuw (Leo).
Maandag 16 november om 7h komt Mars in conjunctie met Jupiter op een onderlinge afstand van 1,2 graden, ook Regulus staat in de buurt.
Dinsdag 17 november om 19h staat de maan in Eerste Kwartier in het zuiden in de Waterman (Aquarius). Ten zuiden ervan, laag boven de horizon zien we de heldere ster Formalhaut van de Zuidervis (Piscis Austrinus).
Vrijdagochtend 20 november om 7h staat Venus vlak boven de ster Spica van de Maagd (Virgo) in het zuidoosten. Linksonder dit koppel zien we Mercurius, laag boven de horizon. Deze laatste bereikt om middernacht zijn grootste westelijke afstand van de zon.
Tijdens de nacht van dinsdag 24/11 en woensdag 25/11 na middernacht is er laag boven de oostelijke horizon een mooie samenstand met Jupiter, Mars en Regulus.
Woensdagochtend 25 november bereikt Venus de grootste schijnbare helderheid. De “Morgenster” schittert in het oosten. Rond 7h zien we ook Mercurius linksonder Venus, zeer laag boven de horizon.
Donderdagochtend 26 november vanaf middernacht tot ’s ochtends vinden we Mars bij Regulus.
In de nacht van zaterdag 28/11 op zondag 29/11 rond middernacht trekt de maan door de open sterrenhoop M44 (Praesepe of de Kribbe). Best te bekijken met een verrekijker.
In de nacht van zondag 29/11 op maandag 30/11 rond middernacht zien we een mooie samenstand met de maan, Jupiter, Regulus en Mars.
Enkele sterrenbeelden in de kijker
Pegasus, het gevleugelde paard
Halverwege de maand rond 20h30 staat het herfstvierkant mooi horizontaal, pal in het zuiden. De vier sterren schijnen ongeveer even helder te zijn, wat de indruk verhoogt dat ze ook op dezelfde afstand van ons vandaan staan.
Niets is minder waar: van rechtsboven te beginnen, in wijzerzin, staan ze resp. op 200, 140, 334 en 97 lichtjaar van ons vandaan. Vanaf ons standpunt hier op aarde lijken de sterren van een constellatie bij elkaar te horen, maar dat is maar schijn.
In werkelijkheid staan ze op soms gigantische afstanden van elkaar. De ster die de linkerbovenhoek vormt hoort bij het sterrenbeeld Andromeda.
Cassiopeia
Rond 21u kunnen we aan de noordelijke hemel één van de opvallendste sterrenbeelden terugvinden: Cassiopeia. Deze constellatie wordt ook wel aangeduid als letter "W" of "M", al naargelang de stand waarin ze staat.
De naam verwijst naar de legendarische koningin van Ethiopië, gemalin van koning Cepheus. Volgens de overlevering moest ze haar dochter Andromeda afstaan aan een monster omdat ze tegenover de zeenimfen te veel opgeschept had over haar schoonheid.
Als verdere vernedering plaatsten de zeenimfen haar zodanig aan de hemel dat ze nu eens rechtop zit, dan weer ondersteboven hangt.
